Bir Haziran sabahı, sağanak bir yağmur varken telefonum çaldı...
Bir Haziran sabahı, sağanak bir yağmur varken telefonum çaldı...
Gecenin saat 2'sinde telefonum çaldı. Bir bayan panik halinde yardım istiyordu...
Bir Haziran sabahı, dışarıda kıştan kalma, sağanak bir yağmur varken telefonum çaldı. Arayan apartman yöneticisi İsmet Bey'di; binadaki bir dairenin iç odasında bir bayanın kilitli kaldığını ve telefonuna erişemediği için camdan seslenerek yardım istediğini iletti. Durumu netleştirmek adına mesleki bir dikkatle "Evin kendisinin olduğuna emin misiniz, tanıyor musunuz?" diye sordum. İsmet Bey daire sakini olduğundan emin olduğunu söyleyince, Denizli'deki adrese konuma bile ihtiyaç duymadan, hızlıca ulaştım.
Yönetici İsmet Bey beni kapıda elinde pazar arabasıyla karşıladı; "Tam pazara çıkıyordum ustam, avukat hanım yukarıdan yardım isteyince vazgeçtim" dedi. Birlikte 5. kata çıktık. Çelik kapıyı incelediğimde kilit mekanizmasının hem alttan hem üstten kilitli olduğunu, ayrıca içeride anahtar takılı bırakıldığı için standart yöntemlerin yetersiz kalacağını anladım. İsmet Bey'e "İşimiz biraz uzun sürecek, ek malzeme getirmem gerekiyor" diyerek çantamdan profesyonel çilingir ekipmanlarımı aldım. Özel teknikler kullanarak alt ve üst kilitleri zarar vermeden açtım, ardından içeriden kilitlenmiş emniyet mandalını da devre dışı bırakarak kapıyı açmayı başardım.
Kapı açılınca içeri girdik fakat avukat hanımın hangi odada olduğunu ilk anda bulamadık. Evin içinde "Avukat hanım hangi odadasınız?" diye seslendik. İçeriden kapıya tıklatılınca soldaki ilk odada mahsur kaldığını fark ettik; kapı koluna basınca oda açıldı. Görevini tamamlayan yönetici pazarın yolunu tutarken, ben ana kapının kilit tamiratını ve bakımlarını gerçekleştirdim. Avukat hanımın talebi üzerine, benzer bir kilitlenme problemi yaşamaması için mahsur kaldığı oda kapısına da hemen yeni bir anahtar hazırlayıp teslim ettim.
Anahtarları teslim alırken aslında o gün şehir dışına çıkmak için otobüs bileti olduğunu söyleyen avukat hanım, "Belki de bugün gitmemem gerekiyordu, bunda da bir hayır vardır" diyerek derin bir nefes aldı. Yağmurlu Denizli sokaklarına doğru dükkana dönerken, acil çilingir hizmetinin sadece kapı açmaktan ibaret olmadığını, bazen insanların hayatındaki kritik bir düğümü çözdüğünü bir kez daha anladım.
"Gecenin saat 2'sinde telefonum çaldı. Bir bayan panik halinde yardım istiyordu. Eşi banyoda kilitli kalmıştı ve kapı açılamadığı için fenalık geçirmişti. Adresi aldım ve 5 dakika içerisinde ulaştım. Kapı mekanizması tamamen bozulmuş, kolu hiçbir şekilde işlev görmüyordu. Kapıyı 3 saniye gibi kısa bir sürede, çilingir yöntemi ile hiçbir zarar vermeden açtım."
"Kadın içeri girdi, baygınlık geçiren kocasına seslendi. Ben de yardım maksatlı içeriye baktım; adam köşeye yığılmıştı. Hemen yanına gittim, nefes aldığını fark ettim. Ambulansı aradım; adam yavaşça kendine gelip, 'Hiç buradan çıkamayacağım sanmıştım, çok korktum' dedi. O gün yaşlı çiftin yanından güvenle ayrıldım."
"Bir akşam vakti, kedisi apartman deposunda mahsur kalan telaşlı bir hanımefendiden çağrı aldım. Mesleki etiğimiz gereği apartman yöneticisiyle iletişime geçip onayı aldık. Küçük dostumuzun güvenliği için non-destructive entry (hasarsız giriş) yöntemiyle kapıyı saniyeler içinde açtım."
"Sahibinin sesini duyar duymaz miyavlayarak koşup kucağına atladı. Hanımefendinin o anki mutluluğu görülmeye değerdi. Kendisi bana defalarca teşekkür ederken, ben de 'Görevimiz hanımefendi, geçmiş olsun' diyerek iç rahatlığıyla oradan ayrıldım."
Bir gün akşam vakti telefonum çaldı.
— Çilingir misiniz?
— Evet, buyurun.
— Eşim içeride ama kapıyı açmıyor. Hasta olduğundan şüpheleniyorum. Gelip kapıyı açabilir misiniz?
Konuşmasından karı koca arasında bir tartışma yaşanmış olabileceğini düşündüm. Bu yüzden kendisine:
— Beyefendi, biz yola çıkınca ve siz gelmeden önce kapı açılırsa yine de servis ücretimizi alırız, haberiniz olsun, dedim.
— Yeter ki gelin, ücretinizi öderim, dedi.
Ev, benim bulunduğum yere çok yakındı. Yaklaşık dört beş dakikada adrese ulaştım. Tam arabayı park edeceğim sırada büyük bir gürültü duydum.
"Allah Allah, ne oldu acaba?" diye düşündüm.
İlk aklıma gelen şey, içeride bir kavga olduğu ve hanımefendinin balkondan ya da pencereden düştüğü oldu.
Hemen araçtan indim ve koşarak binaya yöneldim.
Bir baktım, birkaç kişi yerde yatan birinin etrafında toplanmış, yardım etmeye çalışıyor.
Yaklaştığımda şaşkına döndüm.
Yerde yatan kişi beni arayan beyefendinin kendisiydi.
Meğer eşi kapıyı açmıyor diye endişelenmiş. İkinci kattaki pencereden içeri girmeye çalışırken dengesini kaybedip aşağı düşmüş.
Düştüğünde iki ayağı ve kalçası kırılmıştı. Ayağa kalkamıyordu.
Hemen ambulans çağırdık. Kısa süre sonra ambulans geldi ve kendisini hastaneye götürdü.
O sırada eşi de koşarak aşağı indi. Çok telaşlıydı.
Ben kendisine:
— Kapıyı neden açmadınız? diye sordum.
Hanımefendi:
— Uyuyordum, hiçbir şeyi duymadım. Kapıyı açmamak gibi bir niyetim kesinlikle yoktu, dedi.
O an düşündüm...
Müşterim sadece bir dakika daha sabretseydi, ben zaten kapıyı açacaktım.
Ne ikinci kattan düşecekti, ne de aylarca sürecek bir tedavi görmek zorunda kalacaktı.
Bazen birkaç dakikalık sabırsızlık, insanın hayatında uzun süre etkisini sürdürecek sonuçlar doğurabiliyor.
Denizli Zümrüt Evler Mahallesi'nde yazın en sıcak günlerinden biriydi. Hava öyle bunaltıcıydı ki çalışan klimalar bile sıcağa teslim olmuş gibiydi. Akşam nöbetçi çilingir olarak evde dinleniyor, televizyonun karşısında MasterChef'in final bölümünü izliyordum. Yarışmanın en heyecanlı anlarıydı. Kimin finale kalacağını merak ederken telefonum çaldı.
Normalde acil çilingir servisi için iş telefonum çaldığında hemen açarım ama o gün nedense elim telefona isteksizce gitti.
— Alo?
Karşımdaki genç bir kadındı. Sesinde telaşlı bir tını vardı.
— Abi, kilitli bir kapı açtıracaktım. Gelir misin?
Her zamanki güvenlik prosedürü olarak önce birkaç soru sordum. Evin kendisine ait olduğunu onaylayıp, Zümrüt Evler Mahallesi'nde olduğunu söyledi. On dakika içinde orada olacağımı belirttim. "Ne olur çabuk gel abi," diyerek telefonu kapattı. Ben de televizyonu kapatıp servis aracıma bindim.
Apartmanın önüne vardığımda beni bekliyordu. Yirmili yaşlarının başlarında görünüyordu. Kıvırcık saçlı, beyaz tenli ve oldukça şık giyimliydi. Beni görünce rahatlamış gibi oldu. Apartmanın giriş kapısının şifresini tuşlayıp açtı. Birlikte merdivenlerden çıkarak birinci kata geldik.
Dairenin önünde durduğumuzda takım çantamı yere bıraktım ve son kez sordum:
— Kapı kilitli mi kaldı, yoksa anahtarını mı unuttun?
Kadın gözlerini kapıya dikerek cevap verdi.
— Abi, kapı içeriden kilitli.
Bu cevap beni şaşırttı.
— İçeriden mi kilitli?
— Evet.
— İçeride biri var o zaman?
Kadın kısa bir sessizlikten sonra, "Sevgilim var ama kapıyı açmıyor," dedi.
O anda işin rengi tamamen değişti. Birkaç dakika önce bana evin kendisine ait olduğunu söyleyen kişi, şimdi içeride başka birinin bulunduğunu söylüyordu. Durumu anlamaya çalışarak, "Dur bakalım," dedim. "Sen telefonda bana ev benim demedin mi?"
Mahcup bir ifadeyle, "Öyle dedim ama... Bu ev benim de sayılır. Ben de burada kalıyorum," diye karşılık verdi.
Başımı salladım. "Kusura bakma ama ben bu kapıyı açamam. Çünkü içeride bulunan kişi kapıyı açmak istemiyor. Benim bir çilingir olarak görevim, kendi evine giremeyen insanların kapısını açmak. Başkasının açmak istemediği bir kapıyı zorla açmak değil."
Kadın kapının açılmasını o kadar çok istiyordu ki, sesindeki o titreme sıradan bir "eşyalarım içeride" telaşı değildi. Gözlerindeki çaresizlikten, duygularıyla fena halde oynanmış olduğunu görebiliyordum. Belki de içerideki o adamın bebeğini taşıyordu karnında; ama belli ki ne kendisi ne de taşıdığı can, kapının ardındaki kişinin umurundaydı. O an içime buz gibi bir korku düştü. O kapıyı açarsam, kadın cinayetlerine bir yenisi daha mı eklenecekti? Bu düşünce kanımı dondurdu.
Kadın eşyalarını bahane ederek beni ikna etmeye çalışsa da kararlıydım.
— O önemli değil. Böyle durumlarda polis gelmeden ben hiçbir kapı açma işlemi yapamam.
Bunun üzerine telefonu çıkarıp polisi aradı. Yaklaşık on beş dakika sonra ekip geldi. Polis memurları durumu dinlediler. Kadın aynı şeyi onlara da anlattı.
Polislerden biri sakin ama otoriter bir şekilde cevap verdi:
— İçeride bulunan kişi kapıyı açmak istemiyorsa biz de çilingire kapıyı açtırmayız.
Kadın sinirlenmeye, "Ama benim eşyalarım var, ben bu kapının açılmasını istiyorum," diye ısrar etmeye başladı. Polis bu kez daha net konuştu:
— Hayır. Bu şekilde açtıramazsın. Eğer bir hakkın olduğunu düşünüyorsan yasal yollarla çözersin.
Kadın pes etmek istemiyordu, "Siz gidin, ben yine de açtırırım," deyince polis memurlarının yüzü ciddileşti.
— Bak kızım, bu konuda seni uyarıyoruz. Buraya tekrar gelip aynı sebeple işlem yapmak zorunda kalırsak iş değişir. En doğrusu bu konuyu büyütmeden ayrılman.
Koridorda derin bir sessizlik oluştu. Kadın kapıya baktı. O ahşap yüzeyin ardındaki karanlığa, belki de kırılan hayallerine baktı. Birkaç saniye düşündü. Sonra derin, titrek bir nefes aldı.
— Tamam, dedi.
Polisler ayrıldı. Ben de alet çantamı topladım. Kadın bana dönüp hüzünlü, hafif bir tebessümle, "Kusura bakma abi. Seni de uğraştırdım," dedi.
— Önemli değil, dedim. Bazen açılmayan kapılar vardır.
Kadın merdivenlerden aşağı indi ve apartmandan çıktı. Ben de aracıma binip evin yolunu tuttum.
Yolda giderken düşündüm. Çilingirlik mesleğinde yıllardır binlerce kapı açmıştım. Kimi zaman insanlar anahtarını unutmuştu, kimi zaman kilit bozulmuştu. Ama bazı kapılar vardı ki onları açmamak, açmaktan çok daha doğruydu.
O gece açamadığım tek şey bir kapı değildi. Belki de büyüyecek bir sorunun, önüne geçilemeyecek bir şiddetin parçası olmaktan kurtulmuştum.
Ve televizyona döndüğümde yarışma çoktan bitmişti. Ama içim rahattı. Çünkü bazen kaçırılan bir final, yanlış açılan bir kapıdan çok daha önemsizdir.
Bir gece geç saatlerde telefonum çaldı.
Telefondaki bayan telaşlı bir sesle:
— Usta, kapımız kilitli kaldı. Gelip açabilir misin? dedi.
Ben de:
— Tabii, konumu gönderin, hemen geleyim, dedim.
Konumu aldıktan sonra servis motoruma atlayıp adrese doğru yola çıktım. Apartmana vardığımda dar ve döner merdivenlerden üçüncü kata kadar çıktım.
Yukarıya ulaştığımda karşılaştığım manzara hiç beklediğim gibi değildi.
Koridorda üç kadın vardı. Kadınlardan biri kapısı açık olan bir dairenin önünde bekliyordu. Diğer iki kadın ise açılmasını istedikleri kapının önündeydi. Bu iki kadından biri kısa boylu ve şişman, diğeri ise uzun boylu, zayıf ve esmer bir bayandı.
Tam o sırada bir adamın elinde bıçak olduğunu fark ettim.
Adam, uzun boylu olan kadını rehin almıştı. Bir koluyla kadını tutuyor, diğer elindeki bıçakla da onu hafif hafif dürtüyordu. Kadın korkudan ne yapacağını bilemez haldeydi.
Adam bana dönerek sert bir sesle bağırdı:
— Sen çilingir sen misin? Çabuk şu kapıyı aç! Bu iki kadın benim karım. Para mara istemeyeceksin!
O an ortamın ne kadar tehlikeli olduğunu anladım. Önceliğim kimsenin zarar görmemesiydi.
Sakin bir şekilde:
— Tamam beyefendi, sakin olun. Kapıyı açacağım, dedim.
Kapının kilidini açtım.
İşim bitince adama dönüp:
— Kapıyı açtım. Şimdi çilingircilik ücretimi vereceksiniz, dedim.
Adamın yüzü bir anda değişti. Elindeki bıçakla üzerime doğru yürümeye başladı.
Ben de:
— Paramı vereceksin! dedim.
Tam o sırada kısa boylu ve şişman olan kadın araya girip elimi tuttu.
— Yapmayın beyefendi, ne olur sakin olun, dedi.
Kadın elimi tuttuğu anda kendimi savunabilir bir durumda olmadığımı hissettim. Adam ise elindeki bıçakla üzerime doğru gelmeye devam ediyordu.
Bir an bile düşünmeden koridordaki kapısı açık olan daireye doğru koştum. Kısa boylu ve şişman kadın da benimle birlikte içeriye geldi. Kapının önünde bekleyen kadın da hemen içeri girdi.
Böylece üçümüz dairenin içine girmiş olduk.
Uzun boylu, zayıf ve esmer kadın ile elinde bıçak bulunan adam ise koridorda dışarıda kaldılar.
Hemen kapıyı kapattık. Üçümüz bütün gücümüzle kapıyı arkadan itmeye başladık.
Dışarıdaki adam kapıyı açmaya çalışıyor, var gücüyle kapıya yükleniyordu.
Ben de yüksek sesle:
— Polis arıyorum! Polis gelecek, geliyor! dedim ve hemen telefonuma sarıldım.
Yanımdaki kısa boylu ve şişman kadın telaşla bana döndü:
— Beyefendi, lütfen polisi aramayın. Ben onu sakinleştiririm. Senin çilingircilik ücretini de mutlaka ben sana ödeyeceğim, dedi.
Ardından kapının ardından dışarıdaki kocasına seslendi:
— Bak, polis çağırıyorlar! Böyle devam edersen seni götürürler!
Bir süre sonra dışarıdaki gürültü azalmaya başladı.
Kadın tekrar seslendi:
— İçeri git, kapını kapat!
Bir süre sonra adam kendi dairesine girdi ve kapısını kapattı.
Biz de birkaç dakika daha bekledik. Ortalığın sakinleştiğinden emin olduktan sonra daireden çıktım ve merdivenlerden aşağı inmeye başladım.
İkinci kata geldiğimde arkamdan ayak sesleri duydum. Dönüp baktığımda adamın yeniden peşimden geldiğini gördüm.
Bu kez durup ona döndüm.
— Ne oldu? Az önce bıçakla üzerime yürüyordun. Paramı vermeyeceksin, bir de peşimden mi geleceksin? dedim.
Adam birkaç basamak yukarıda durdu.
Bu kez yaklaşamadı.
Ben de aşağı inmeye devam ettim.
Sokağa çıktım ve servis motoruma yöneldim.
Tam o sırada bir polis ekibi sokağa geldi.
Hemen polisleri durdurup yaşananları anlattım.
Polis memuru:
— Karakola gelip şikâyetçi olmanız gerekiyor, dedi.
Fakat ben o gece bu olayın daha fazla uzamasını istemedim. Şikâyetçi olmadım. Çilingircilik ücretimi de alamadan oradan ayrıldım.
Aradan yaklaşık bir yıl geçti.
Bir gün yine telefonum çaldı.
Bir kadın:
— Kapı açtıracağız, gelebilir misiniz? dedi.
Adrese vardığımda şaşkınlık yaşadım.
Burası bir yıl önce o olayın yaşandığı aynı apartmandı.
Bu kez ortalık sakindi. Elinde bıçak olan adam ortada yoktu.
Kapıyı açtırmak isteyen kişi ise o gece benimle birlikte açık daireye sığınan kısa boylu ve şişman kadındı.
Kapıyı açtım.
Kadın ücretimi eksiksiz ödedi.
Birbirimizi tanımamıza rağmen o gece yaşananlar hakkında tek kelime konuşmadık.
Parayı aldım ve ayrılmak üzere motoruma yöneldim.
Tam o sırada aklıma bir yıl önce söylediği söz geldi:
— Senin çilingircilik ücretini de mutlaka ben sana ödeyeceğim.
Belki de gerçekten sözünü tutmuştu.
Çilingirlik mesleğinde bazen sadece kapı açmazsınız. Bazen kendinizi hiç beklemediğiniz olayların ortasında bulursunuz. O gece bir kapıyı açmaya gitmiştim ama kendimi bir rehine olayının tam ortasında bulmuştum.
Neyse ki o gece kimse zarar görmedi.
Bir yıl sonra ise alamadığımı düşündüğüm ücretimi, hiç beklemediğim bir şekilde tahsil ettim.
Meslek hayatım boyunca unutamadığım olaylardan biri de işte bu gece oldu.
Bir gün öğleden sonra telefonum çaldı. Arayan kişi oldukça nazik bir beyefendiydi. Evinin kapısıyla ilgili bir sorun yaşadığını söyledi. Adresi aldıktan sonra çilingir ekipmanlarımı toparlayıp yola çıktım.
Eve vardığımda müşterim beni güler yüzle karşıladı. Sorunu kısa sürede çözdüm. İşim bitince evin içinde gözüme duvarları süsleyen birbirinden güzel tablolar çarptı. Resimlere bakarken merakıma yenik düştüm.
"Bu tablolar gerçekten çok güzelmiş," dedim. "Bunları siz mi yapıyorsunuz?"
Adam hafifçe gülümsedi.
"Yok ustam," dedi. "Kendim yapmıyorum ama sanata karşı çok büyük bir ilgim var."
Sonra duvardaki tabloları tek tek göstermeye başladı.
"Şu resmi İtalya'dan getirdim. Şu karşıdaki ise Fransa'dan geldi."
Konuşurken gözleri parlıyordu. Belli ki bu tablolar onun için sıradan süs eşyaları değildi.
Bir tablodaki kuşları işaret etti.
"Şu kuşları görüyor musun?" dedi. "Bana gençliğimi hatırlatıyorlar. Sürekli uçuyorlar, hep bir hedefe doğru gidiyorlar. Ama sanki o hedef hiçbir zaman bitmiyor. İnsan da biraz böyle değil mi? Bir amaca ulaşıyor, sonra yeni bir amaç çıkıyor."
Bir süre tabloya baktım. Gerçekten de insanın içine düşünceler dolduran bir resimdi.
Daha sonra başka bir tabloya yöneldi. Resimde genç bir kız elinde ince uzun bir çubuk tutuyordu.
"Şu kızın elindeki çubuğu görüyor musun?" dedi. "Ben ona zamanın işareti gibi bakıyorum. Bir takvim gibi... Günler geçiyor, haftalar geçiyor, yıllar geçiyor. Her gün ömrümüze yeni bir sayfa ekleniyor."
Bir kilit tamiri işi için geldiğim evde kendimi adeta küçük bir sanat galerisinde bulmuştum. Kapı tamirinden çok hayat üzerine sohbet ediyorduk. Dakikalar nasıl geçti anlamadım.
Bir süre sonra sohbetimiz sona erdi. Müşterim kapıyı kapattı. Birlikte asansöre bindik ve aşağı indik. Binanın önüne geldiğimizde ücretimi ödedi.
Tam ayrılacakken bana dönüp,
"Ustam, 100 liranız var mı? Büyük param var da bozdurmam gerekiyor," dedi.
"Yanımda yok ama arabada olabilir," dedim.
Birlikte aracıma kadar yürüdük. Arabada aradım ve 100 lirayı bulup kendisine verdim.
"Çok teşekkür ederim ustam," dedi.
Vedalaştık ve herkes kendi yoluna gitti.
Arabaya binip uzaklaşırken içimden gülümseyerek şunu düşündüm:
"Galiba bu müşteriyle bir gün tekrar karşılaşırız."
Ama sonra aklıma başka bir şey geldi.
Aslında müşterimiz muhtemelen bir daha buluşmak istemiyordu. Çünkü her karşılaşmamızda cebinden para çıkıyordu. Ben ise işim gereği insanların hayatına kısa süreliğine giriyor, bazen bir kapı açıyor, bazen bir kilit tamir ediyor, bazen de hiç beklemediğim güzel sohbetlere ortak oluyordum.
O gün bana kalan şey ise tamir ettiğim kapıdan çok, duvardaki tablolar ve onların anlattığı hikâyeler oldu. Bazen bir çilingirin açtığı tek şey kapılar değildir; insanların yıllardır içinde sakladığı düşüncelerin de kapısı aralanır.
Bir çilingir olarak her kapı açılışı, fiziksel bir güvenlik duvarını (firewall) aşmak gibidir. Saat gece 12 civarıydı. Günün son işlemlerini bitirip eve doğru yola çıkmak üzereyken telefonum çaldı.
Telefondaki genç, donuk ve tepkisiz bir ses tonuyla:
— Abi, Denizli'nin Sümer Mahallesi'ndeyim. Acil kapımı açar mısın? dedi.
Hemen standart kimlik doğrulama (authentication) sorularımı yönelttim:
— Kapın kilitli mi kaldı, yoksa anahtarını içeride mi unuttun?
— Hatırlamıyorum abi, dedi.
Bu mantıksal hata (logical error) bana biraz garip geldi. "Ev senin mi?" diye sorduğumda, "Evet abi, benim" yanıtını aldım. Gece tarifesi olan 750 TL'lik kapı açma ücretini onaylayınca vakit kaybetmeden adrese gittim.
Kapının önünde kumral saçlı, sarı tenli, orta boylu genç bir adam bekliyordu. Bana hemen duygusal bir mazeret (payload) sundu:
— Abi, açılacak kapı bu. İçeride kedim var, bir aydır burada değildim. Aç kalmıştır.
Gerçekten de kapının ardından bir kedi sanki "beni buradan kurtarın" dercesine miyavlıyordu. Ancak şüphelenmiştim. Profesyonel bir çilingir olarak duygularımla değil, verilerle (data) hareket etmek zorundaydım.
— Kimliğini göster, dedim.
Genç, e-Devlet üzerinden telefonundan kimliğini gösterdi. Ancak içim yine de rahat etmemişti. Güvenlik protokollerini (security protocols) sıkılaştırdım:
— Bu yetmez. Bir de fotoğrafını çekeceğim, diyerek ileride oluşabilecek bir güvenlik ihlali (security breach) riskine karşı log kaydı (logging) aldım ve son kez uyardım:
— Bak, eğer bu ev senin değilse başın ciddi şekilde derde girer. İstersen kapıyı hiç açmayayım.
Genç hiç tereddüt etmeden, "Abi, bu bina içinde kime sorarsan sor, bu ev benim," diyerek yan dairenin zilini çaldı. Kapıyı açan komşuya genci tanıyıp tanımadığını sorduğumda adam şaşkınlıkla, "Hayır, bu apartmanda kimseyi tanımıyorum, bu genci de ilk kez görüyorum," dedi.
Komşunun bu cevabı şüphemi artırsa da, elimde gencin kimlik bilgisi ve fotoğrafı vardı. Üstelik genç, apartmana girerken bina giriş kapısının şifresini (access code) tuşlayarak açmıştı. Yani bu binada kalmasa, sistemin şifresini nereden bilecekti? Tüm bu verileri işledikten sonra kapıyı açmaya karar verdim.
Kilit silindirini (cylinder) değiştirip kapıyı açtığım an, içeride gerçekten küçük bir kedi olduğunu, önünde bol miktarda mama ve su bulunduğunu gördüm. Kedi genci görür görmez koşarak üzerine tırmandı; genç de ona sarılıp öptü. Kedinin davranışları sanki onu gerçekten tanıyormuş gibiydi. Bu görsel eşleşme (visual matching) beni rahatlattı. İşimi tamamlayıp oradan ayrıldım.
Ancak ertesi gün sistemde beklemediğim kritik bir hata (fatal error) patlak verdi. Telefonum çaldı; arayan polisti.
— Sümer Mahallesi'nde dün kapı açtınız mı? Hemen adrese gelir misin?
Beş dakika içinde olay yerine ulaştım. Polisler kapıyı kimin açtırdığını sorduğunda hemen telefonumu çıkarıp log kayıtlarımı sundum: "İşte kimliği ve fotoğrafı."
Polisler fotoğrafa bakıp acı gerçeği söylediler:
— Bu genç sizi kandırmış. Ev ona ait değilmiş.
Hemen yaptığım tüm güvenlik (security) kontrollerini anlattım. Polis memuru, "Sen üzerine düşeni yapmışsın," diyerek beni haklı buldu. Hemen genci arayıp oraya çağırdım. Kısa süre sonra evin gerçek sahibi olan kadın da geldi.
Kadın genci görünce şok içinde, "Ben bu kişiyi tanımıyorum!" diye bağırdı. Polislerin gence neden kapıyı açtırdığını sorması üzerine genç, başarılı bir sosyal mühendislik (social engineering) yalanına sığındı: "Kedi çok miyavlıyordu. Aç kaldığını ve yardım istediğini düşündüm."
O an asıl trajedi ortaya çıktı. Ev sahibi kadın dehşet içinde sordu:
— Diğer kedim nerede? Onu nereye götürdün?
Genç adam sadece küçük kediyi gördüğünü ve kendi evine götürdüğünü itiraf etti. Kadın gözyaşları içinde, "Benim çok değer verdiğim kedim kayıp. Evime izinsiz girmiş ve kedimi çalmış. Şikayetçiyim!" dedi.
Olay karakola, ardından mahkemeye taşındı. Mahkemede, uyguladığım tüm iki faktörlü doğrulama (two-factor authentication) adımlarını hakime detaylıca anlattım. Dava sonucunda; ev sahibi kadın haklı, genç adam ise suçlu bulundu. Kendisine ait olmayan bir mülke yalan beyanla (spoofing) girmek ve diğer suçlamalar nedeniyle ceza aldı.
O gün Denizli'de 7/24 hizmet veren bir çilingir olarak bir kez daha anladım ki; bizim işimiz sadece kilit açmak değildir. Bazen yetki verdiğiniz o kapının arkasında, mahkeme salonlarına kadar uzanan, hiç tahmin etmediğiniz olaylar saklı olabilir.
Bir sabah saat sekiz civarında telefonum çaldı. Telefondaki müşteri telaşlı bir ses tonuyla:
"Abi, kasa açabiliyor musun? Acil yardıma ihtiyacımız var." dedi.
Tam o sırada başka bir müşterimin aracının kontak işi için yola çıkmıştım. Ancak telefondaki kişinin aciliyeti sesinden belli oluyordu.
"Abi, eğer bu işten anlıyorsan lütfen hemen gel. İş yerimiz açılmıyor." dedi.
Durumun önemini anlayınca rotamı değiştirdim ve müşterimin adresine doğru yola çıktım.
İş yerine vardığımda karşılaştığım manzara oldukça ilginçti. Kasanın üzerinde iki adet şifreli kilit ve dört adet anahtarlı kilit olmak üzere toplam altı güvenlik noktası bulunuyordu. İş yeri çalışanları ve müdürleri kasanın açılmadığını, bu yüzden işlerine başlayamadıklarını söylediler.
Müdür bana dönerek:
"Abi, bütün kilitler açık. Şifreler de açık. Ama kasa yine de açılmıyor." dedi.
İncelemeye başladım. İlk aklıma gelen, kapağın içine bir evrak sıkışmış olması ya da mekanik bir arıza bulunmasıydı. Fakat kasanın kapağı rahatça sallanıyordu. Yani kapak üzerinde herhangi bir baskı veya sıkışma yoktu.
Bir süre kontrol ettikten sonra müdüre döndüm:
"Beyefendi, şifrelerin gerçekten açık olduğundan emin misiniz?" diye sordum.
Kendinden emin bir şekilde:
"Evet, kesinlikle eminim. Üst kısmı zaten kullanıyoruz ve açtık. Alt kısmı hiç kullanmıyoruz ama o da açık." dedi.
Ben ise hâlâ ikna olmamıştım.
"Hayır, alt bölüm kilitli olmalı. Eğer açık olsaydı bu kapı şimdi açılırdı." dedim.
Ancak müdür aynı kararlılıkla şifrelerin açık olduğunu savunuyordu.
Defalarca anahtarları ve mekanizmayı kontrol ettim. Fakat sonuç değişmedi. Kasa açılmıyordu.
Durum ilginçleşmeye başlamıştı.
Bunun üzerine İstanbul'da yaşayan ve kasa konusunda oldukça deneyimli olan Hasan Aral ağabeyimi aradım.
"Abi, burada çok ilginç bir durum var. Birlikte bakabilir miyiz?" dedim.
Hemen görüntülü görüşmeye geçtik. Hasan abi kasayı dikkatlice inceledi.
"Gerçekten garip. Anahtarlar açık görünüyor, şifreler de açık deniyor ama kasa açılmıyor." dedi.
Bir süre sonra o da başka bir kasa uzmanını görüşmeye dahil etti. Avrupa Yakası'nda bu işlerin uzmanı olan ağabeyimiz durumu dinledikten sonra yönlendirmelere başladı.
Önce bütün anahtarları tek tek çıkarıp yeniden taktırdı.
Birinci anahtar...
İkinci anahtar...
Üçüncü anahtar...
Dördüncü anahtar...
Hepsi sırayla çevrildi ve açıldı.
Ardından ilk şifreli kilide geçildi. Şifre çevrildi ve kilit açıldı.
Sıra ikinci şifreli bölüme geldiğinde ise işler yeniden karıştı. Müdür şifreyi çevirmeye çalışıyor fakat sonuç alamıyordu.
Uzman ağabeyimiz bir süre izledikten sonra müdüre sordu:
"Kardeşim, bana bu kasayı nasıl açtığını anlatır mısın?"
Müdür anlatmaya başladı.
Bunun üzerine uzmanımız hemen durumu fark etti:
"Sen kasayı yanlış yöntemle açıyorsun. Bu kasa öyle çalışmaz."
Sonra detaylı şekilde anlattı:
"İki tur sağa, iki tur sola, tekrar sağa, tekrar sola... Sonra ilk şifreye gelinir. Ardından tekrar dönüşler yapılır ve diğer şifreler sırayla girilir."
Ancak tüm anlatımlara rağmen kasa yine açılmıyordu.
Bir süre sonra uzman ağabeyimiz gerçeği fark etti:
"Kardeşim, sen şifreyi bilmiyorsun."
Ortam bir anda sessizleşti.
Sonunda iş yerindekiler gerçek kasa sahibini aradılar. Asıl patronun yarım saat içinde geleceği söylendi.
Bu süre boyunca ben de beklemek zorunda kaldım. Oysa o gün beni bekleyen birçok müşterim vardı ve telefonlarım sürekli çalıyordu. Ancak burada koskoca bir iş yerinin çalışamaz durumda olması nedeniyle ayrılmam da mümkün değildi.
Yaklaşık yarım saat sonra iş yerinin gerçek sahibi geldi.
Kasaya yaklaştı.
Şifreleri çevirdi.
Bir sağa...
Bir sola...
Birkaç küçük hareket...
Ve...
"ŞAK!"
Kasa saniyeler içinde açıldı.
Meğer sorun ne kasada ne de mekanizmada değildi. Sorun, doğru şifrenin bilinmemesiydi.
Kasa açılınca herkes rahat bir nefes aldı. İş yeri faaliyetlerine başladı.
Ben de yeni müşterilerime yetişebilmek için oradan ayrıldım.
Bu olay bana bir kez daha şunu gösterdi:
Bazen en karmaşık görünen arızaların sebebi mekanik bir problem değil, eksik bilgi olabilir. Doğru teşhis ve doğru bilgi, saatler sürebilecek bir sorunu birkaç saniyede çözebilir.
Akşam saat 23.00 civarında telefonum çaldı.
"Abi, kırılan bir kapıyı tamir edebiliyor musun?" diye sordu karşıdaki kişi.
"Tabii ki yapıyoruz." dedim.
Müşterim, bir gece önce sabaha karşı birinin kapısını tekmeleyerek kırdığını anlattı. Kapının fotoğraflarını gönderdi. Ben de gerekli malzemeleri hazırlayıp adresine doğru yola çıktım.
Eve vardığımda merakla sordum:
"Hayırdır, kapınıza ne oldu?"
"Bilmiyoruz abi." dedi. "Sabaha karşı biri gelip kapımızı tekmelemiş. Polisi çağırdık ama kamera olmadığı için kimin yaptığı bulunamadı."
Kapıya baktım. Kilit dili kırılmış, kapı ciddi hasar görmüştü. Hemen işe koyuldum. Kırılan parçaları söktüm, yeni kilit dilini taktım ve kapıyı tekrar güvenli şekilde çalışır hâle getirdim.
İşimi bitirdikten sonra müşterime dönüp:
"Peki bu gece burada nasıl rahat uyuyacaksın?" diye sordum.
Bir an durdu ve:
"Başka çarem yok abi. Yanıma bir bıçak alacağım ve öyle uyuyacağım." dedi.
Bu söz beni derinden etkiledi. Kapısını birileri kırmış, fail bulunamamış ve genç bir kadın geceyi o evde geçirmek zorundaydı.
Ben elimden geleni yapmış, kapıyı yeniden güvenli hâle getirmiştim. Ancak o evden ayrılırken aklım hâlâ müşterimdeydi. Bir insan, özellikle de yalnız yaşayan bir kadın, böyle bir olayın ardından o evde sabaha kadar nasıl huzurla uyuyabilir?
Oradan ayrılırken içimden sadece şunu geçirdim:
"İnşallah başına hiçbir şey gelmez."
Bazen çilingirlik sadece kilit açmak ya da kapı tamir etmek değildir. Bazen insanların yaşadığı korkulara da tanıklık edersiniz.
"Denizli sokaklarında bir müşterimin aracına doğru tam gaz ilerlerken telefonum çaldı. Arayan, daha önce kapısını açtığım bir müşterimdi: 'Ustam, hemen gelmen lazım, çok acil!' dedi. Ancak profesyonellik, söz verdiğiniz işi önceliklendirmeyi (priority management) gerektirir. İlk müşterime verdiğim sözü tutmak adına, ikinci arayanı nazikçe beklemeye aldım."
"İlk araca ulaştığımda kontak anahtarı kırılmıştı. Tam anahtarı kodlarken müşteri gülerek, 'Bu anahtarı sevgilim kırdı, kadınlar bazen insanın başına olmadık işler açıyor!' diye dert yanıyordu. İşte tam o esnada, sevgilisi şimşek hızıyla yanımızda bitiverdi! 'Sen o kadınla ne konuşuyorsun?' diye sorunca ortam bir anda gerildi. Meğer 'kadın' sandığı, benim elimdeki teknik ekipmandı!"
"Durumun yanlış bir 'sistem algılama' (misinterpretation) hatası olduğunu anlayınca hep beraber gülmeye başladık. Tam aletleri toplarken diğer müşterim aradı: 'Ustam zahmet etme, kapıyı başka şekilde hallettik.' İşte çilingirlik tam olarak bu; bir tarafta kırık bir anahtarın teknik tamiri, diğer tarafta ise bir gönül meselesinin tebessümle çözülen düğümü."
"Telefonum çaldı; sesin tonundan işin ciddiyetini hemen anladım: 'Ustam, mutfak kapımız kilitli kaldı, sökmeye çalıştık ama nafile! Dört kişi içeride mahsur kaldık!' dedi müşterim. Adresi aldım ve servis aracımla, Denizli sokaklarını bir ambulans hızıyla geçerek dakikalar içinde kapıdaydım."
"Binanın önüne geldiğimde yukarıdan bir feryat yükseldi: 'Abi burası, lütfen acele edin!' Balkondan bana seslenen çaresiz bakışlar, durumun ne kadar kritik olduğunu özetliyordu. İçerideki dört can, saatlerdir o dört duvar arasında, sıkışan mekanizmanın esiri olmuştu. Mühendislik birikimimi ve saha tecrübemi tek bir hedefe odakladım: Kilit mekanizmasındaki o 'deadlock' (ölü kilit) durumunu, hiçbir zarar vermeden çözmek."
"İçeri girdiğimde mekanizma tamamen kenetlenmişti. Bir cerrah titizliğiyle inceledim; kilit sistemi, iç basınç ve sıkışmış yaylar arasında adeta bir düğüm oluşturmuştu. Birkaç dakikalık hassas müdahaleyle o düğümü çözdüm. Kapı 'tık' sesiyle açıldığında, içeriden yükselen o rahatlama çığlığı ve yüzlerindeki şaşkın mutluluk, bir çilingirin tüm yorgunluğunu silip süpürmeye yetiyordu."